So hin dialektos?

Dialekti hin tšimbako thaanakiere varianti. Dialekti hin föddudiine aro tiija, ka koni baaride dielos komujenna džiivude ta tšerde butti pesko hilo dživiba aro it gau elle phuu. Jakkes vaure komujengo gruppos liijas pesko iego ȟlaagako tšimbako variantos.

Aro aka diivesko sosieteetos dialektengo froojibi hin beskjudiine folkengo mobiliteetosko ta tšiȟko džaanibosko paribosko ȟaal. Džumavena te phurane dialekti naȟuvenas, bi douva naa fanudiilo. Aro sisto bereȟȟengo tiija dialektengo pattijako diiben hin tijludiilo ta komuja rakkana buut dialekti te utšaven pesko identiteetos. Dialektengo paȟal hin aune buut ȟlaaga vaure tšimbako varianti so hin sankimen aro oldra, butti, stunna, amsakiiriba ta vaure saaki. Fuortuno dielos aka diivesko tšimbako hajiba at komuja džaanena, ajasaavo tšimb len sote rakkaven aro vauro ȟlaaga stunni. 

Finnitiko tšimbako dialekti

Aro Finnosko tšimbengo instituutos hin bare dialektengo samlibi. Aro finitiko dialektengo laavengo arkiivos hin samlade miljoone džaanibi laavenna ta fraasen 20. bereȟȟeelesko byrjibosta. Aro finitiko tšimbako dorjibongo arkiivos hin spaarade dialektosko dorjibi neer sakko phuujata aro Finitiko them bereȟȟesta 1959. Laagana Finitiko dialektengo laavesko liin finitiko dialektengo laavengo arkiivosko samlibongo botnosta.

Finitiko timbako naartako tšimbengo dialekti

Aro Finitiko them rakkana triin saamesko tšimba: inarisko, koltengo ta botnosko ringakiiro saamesko tšimb. Saamesko tšimbengo ta vaure finitiko tšimbako naartako tšimbengo dialektengo dorjibi hin spaarade aro finitiko tšimbako dorjibongo arkiivosko samlibi. Gurvano themmesko tšimbata ta mordvako tšimbata hin tšerde bare dialektengo laavesko liin. Kaan tšeerena marisko elle tšeremissesko ta mansesko elle vogulesko tšimbengo laavesko liine. Vepsäko tšimbata hin baro elektrisko laavesko liin ta dialektosko  laavengo samliba.

Finitiko sveittiko tšimbako dialekti

Finitiko sveittiko tšimbako dialekti ȟunjuvena aro iidako ringako sveittiko dialekti, ta aro dola hin spaarudiine buut ajasaave saaki so laȟȟena aro Sveittiko them innasto aro perifeerisko botnosko ringako dialekti. Neer paȟ finitiko sveittikenna rakkavena tši dialektos sar pengo dako  tšimb. Finitiko sveittiko tšimbako dialekti dialavena aro Neevo themmesko, Leenjako themmesko, Ålandsko öijako  ta Botnosko themmesko dialekti doolesko botnosta kai rakkavena dola dialekti. Tšeerena kaan finitiko sveittiko tšimbako dialektenna laavesko liin.

Romani tšimbako dialekti

Romani hin innasto indoarjako tšimbenna, so hin maȟkurno tiijata rakkade innasto aro Europa. Dialavena romani tšimb aro buut dialekti: koni boȟlide rakkavena vlaȟ-dialekti. Finitiko kaalengo tšibm ȟunjuvela aro botnosko dialektengo botnosko-aaftako ringako gruppos, sosko maȟkurno stedos hin thaane kai rakkavena saksako tšimb. Aro romani tšimb laavesko liin so tšerde aro Finnosko tšimbengo instituutos sas skokka nii tšimbako thaanekiero variaatios aro Finitiko them.

Finitiko sikibosko tšimbako dialekti

Aro Finitiko them rikkavena dui sikibosko tšimba: finitiko ta finitiko sveittiko. Ona botnuvena aro sveittiko sikibosko tšimb.  Ka bereȟa hin džeene finitiko sikibosko tšimb hin aulo jakkes vauroȟlaaga sar sveittiko sikibosko tšimb at komuja so rikkavenan tšimb na naa hajuvena vauren jakkes lokkes. Vaure sikibosko tšimba hin nii thaanekiere dialekti ta buut vauroȟlaaga variaatios. Komuja koonen hin it sikibosko tšimb hajuvena vauren endo horttas tšiȟkas